Robienie notatek na wykładach: Techniki, które naprawdę działają (laptop vs papier)

Większość studentów robi notatki na wykładach. Znacznie mniej z nich kiedykolwiek do nich wraca. A bardzo niewielu robi notatki w sposób, który faktycznie pomaga w zapamiętywaniu. Ten przewodnik omawia, co badania mówią o robieniu notatek, wieczne pytanie o laptopa czy papier, oraz kilka konkretnych technik, które zamienią Twoje notatki w narzędzie do nauki, a nie w martwą ścianę tekstu.

Po co w ogóle robić notatki?

Notatki pełnią dwie funkcje, które łatwo pomylić. Pierwsza to kodowanie: kiedy przeformułowujesz to, co mówi wykładowca, Twój mózg musi przetworzyć treść, a to samo w sobie wzmacnia pamięć. Druga to przechowywanie: notatki stają się archiwum, do którego możesz wrócić.

Problem polega na tym, że wielu studentów robi notatki, jakby liczyło się tylko przechowywanie. Próbują zapisać wszystko, słowo w słowo. To zabija prawie cały efekt kodowania, ponieważ przepisujesz zamiast myśleć. Celem nie jest więc zapisanie wszystkiego. Celem jest przetwarzanie.

Laptop czy papier – co mówią badania?

Najczęściej cytowane badanie w tej dziedzinie to Mueller i Oppenheimer (2014), „Długopis jest potężniejszy niż klawiatura”. Studenci, którzy robili notatki ręcznie, radzili sobie lepiej z pytaniami koncepcyjnymi niż ci, którzy pisali na laptopach. Nie dlatego, że długopisy są magiczne, ale dlatego, że pisanie ręczne jest wolniejsze. Po prostu nie jesteś w stanie nadążyć dosłownie, więc musisz streszczać własnymi słowami. I to właśnie to przetwarzanie wzmacnia pamięć.

Ale to nie jest takie proste, że papier zawsze wygrywa. Późniejsze badania (w tym Morehead i współpracownicy, 2019) pokazują mniejsze różnice, a laptopy mają realne zalety. Możesz przeszukiwać swoje notatki, restrukturyzować je później i szybko pisać w przedmiotach wymagających wielu obliczeń. Oto szczery obraz sytuacji:

Piszesz na laptopie? Zamknij wszystko oprócz dokumentu z notatkami i zmuszaj się do pisania punktów własnymi słowami zamiast pełnych zdań.

Trzy techniki, które podnoszą jakość

1. Metoda Cornell

Podziel stronę na szeroką kolumnę na notatki, wąską kolumnę na wskazówki na marginesie i pole na podsumowanie na dole. Podczas wykładu piszesz tylko w szerokiej kolumnie. Później zapisujesz pytania na marginesie i podsumowanie w polu. Dodatkowo, Twoje notatki stają się gotowym materiałem do samodzielnego testowania. Mamy pełny przewodnik po metodzie Cornell.

2. Zapisuj pytania, nie tylko odpowiedzi

Kiedy wykładowca przedstawia jakiś punkt, zapisz pytanie, na które ten punkt odpowiada („Dlaczego użyteczność krańcowa maleje?”), zamiast tylko odpowiedzi. Dzięki temu będziesz mieć gotową listę pytań do quizu. Badania nad aktywnym przypominaniem są w tej kwestii jasne: testowanie się jest znacznie skuteczniejsze niż ponowne czytanie (Karpicke & Roediger 2008).

3. Przetwarzaj w ciągu jednego dnia

Notatki mają krótki termin przydatności. Poświęć 15 minut tego samego dnia lub następnego na uzupełnienie luk, zaznaczenie tego, czego nie zrozumiałeś, i zapisanie 3 do 5 pytań z materiału. To ta sesja, a nie sam wykład, decyduje o tym, czy Twoje notatki staną się użyteczne. Następnie rozłóż powtórki w czasie, zgodnie z zasadami powtarzania w odstępach.

Spraw, by Twoje notatki nadawały się do quizów

Prawdziwym testem dobrych notatek nie jest ich estetyka, ale to, czy możesz się z nich przepytać. Wygodnym sposobem jest przesłanie notatek do Memmo i pozwolenie sztucznej inteligencji na stworzenie z nich pytań do quizu i fiszek. To przeniesie Cię bezpośrednio od pasywnego tekstu do aktywnego treningu, co faktycznie wpływa na oceny.

Często zadawane pytania

Czy lepiej robić notatki ręcznie, czy na komputerze?

W przedmiotach wymagających głębokiego zrozumienia, pisanie ręczne ma przewagę, ponieważ zmusza do streszczania. Na laptopie możesz uzyskać ten sam efekt, celowo pisząc punkty własnymi słowami, a dodatkowo zyskujesz możliwość wyszukiwania. Wybierz to, co sprawia, że przetwarzasz więcej.

Czy powinieneś zapisywać wszystko, co mówi wykładowca?

Nie. Przepisywanie wszystkiego słowo w słowo daje gorsze efekty w nauce niż selektywne notatki własnymi słowami. Skup się na głównych punktach, powiązaniach i przykładach, a to, czego nie rozumiesz, zaznacz, aby móc to później uporządkować.

Co jeśli wykładowca mówi za szybko?

Zostawiaj luki, wyraźnie je zaznaczaj i podążaj za tokiem rozumowania, zamiast próbować nadrobić. Uzupełnij luki tego samego dnia, korzystając z literatury kursowej, slajdów z wykładu lub od kolegi z kursu.